III. Phần thứ ba: Lời khuyên tránh "hố"
1. Lời khuyên thứ nhất: Nhất định phải đầu tư vào bản thân.
Học tập là một loại đầu tư. Đây là việc dù tốn tiền cũng phải làm. Giá trị của một thứ không chỉ là bản thân giá trị hiện tại của nó, mà nhiều hơn là giá trị nó có thể mang lại cho bạn sau này. Nhìn về lâu dài, đầu tư vào bản thân có tỷ suất lợi nhuận cao hơn đầu tư vào bất kỳ sản phẩm tài chính nào.
2. Lời khuyên thứ hai: Đứng trực tiếp trên vai những người khổng lồ, học hỏi những kinh nghiệm và phương pháp trưởng thành hơn. Nếu bạn hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm của mình để trưởng thành, sẽ có rất nhiều vấn đề:
Thứ nhất, sẽ đi nhiều đường vòng, vì mỗi cái hố bạn đều phải tự mình nhảy xuống một lần, thậm chí nhảy vài lần;
Thứ hai, tốc độ thành công khá chậm;
Thứ ba, trần giới hạn khá rõ rệt, vì biên giới thành công của bạn chính là biên giới nhận thức của bạn.
Bất kỳ vấn đề nào cũng không tồn tại cô lập, nhất định đã có người từng gặp phải, và có lẽ đã có cách giải quyết tốt hơn rồi, chỉ là bạn còn chưa biết mà thôi. Sự "đốn ngộ" (sự nhảy vọt về nhận thức) và phát hiện mới của bạn có lẽ chỉ là kỹ năng cơ bản của người khác.
3. Lời khuyên thứ ba: Thay đổi thói quen tiêu dùng.
Vì ham rẻ mà mua một thùng táo, ăn từ quả thối trước, cuối cùng ăn hết một thùng táo thối. Vì giá rẻ mà mua những thứ không có tác dụng mới là sự lãng phí lớn nhất.
Mua một thứ gì đó, nếu lý do do dự là vì giá cả thì hãy mua; nếu lý do mua là vì giá cả thì đừng mua.
Thứ có giá trị không thể vì đắt mà không mua, thứ không có giá trị cho dù rẻ đến mấy cũng không được mua.
4. Lời khuyên thứ tư: Duy trì thói quen ghi lại suy nghĩ bất cứ lúc nào.
Tôi luôn có thói quen này. Những gì tôi thấy, những gì chợt nghĩ ra, thậm chí một số giấc mơ thú vị tôi đều dùng ghi chú trên điện thoại để ghi lại. Nó có thể giúp tôi suy nghĩ. Suy nghĩ nên là việc phải tiến hành hàng ngày.
Câu thoại kinh điển trong phim "Triệu phú ổ chuột": Người biết suy nghĩ mới nắm giữ chìa khóa của thành công.
Tra cứu hay tìm kiếm thông tin không phải là suy nghĩ. Tác dụng chính của công cụ tìm kiếm là dùng để "xác nhận" suy nghĩ của bạn, hoặc xác nhận một điểm nghi vấn. Nếu bạn không hiểu sâu sắc về một số vấn đề, bạn căn bản còn chẳng biết nên tìm kiếm cái gì.
5. Lời khuyên thứ năm: Định kỳ đánh giá lại.
Nhất định phải hiểu rằng, đánh giá lại là để tìm kiếm sự tiến bộ, không phải để đổ lỗi cho ai.
6. Lời khuyên thứ sáu: Không cần phải hợp thức hóa thất bại.
Kết quả không tốt không đại diện cho hành động không đúng. Sau khi sự việc thất bại, con người sẽ tự an ủi mình, ví dụ như trạng thái mình không tốt nên không phát huy được, có người cản trở, v.v…
Những lý do này đều là để hợp thức hóa hiện trạng của mình sau khi thất bại. Nhưng những lý do này không có cái nào chạm đến vấn đề thực sự quan trọng, đó là tiếp theo bạn nên làm gì?
Về điểm này, động vật làm tốt hơn con người. Ví dụ một con sư tử săn mồi thất bại, nó có nghĩ là trạng thái mình không tốt, có động vật khác cản trở, hay môi trường không phù hợp không? Không, nó chỉ nghĩ: Cái tiếp theo, mình sẽ săn con gì. Nó không hợp thức hóa thất bại của mình.
Bạn có thể đi tìm nguyên nhân thất bại, nhưng điều thực sự quan trọng là bước tiếp theo bạn định làm gì.
7. Lời khuyên thứ bảy: Hãy để cuộc sống của bạn luôn duy trì sự biến hóa.
Cuộc sống của đa số mọi người không có biến hóa, mấy chục năm như một ngày. Không có biến hóa thì sẽ không có cơ hội nảy sinh. Có thể là biến hóa về môi trường, biến hóa về con người, thông tin kiến thức mới, v.v... Tóm lại hãy để cuộc sống của bạn xuất hiện những thứ mới.
Đối với người trưởng thành, đa số biến hóa đến từ lượng kiến thức thông tin nạp vào liên tục. Khi một người trải qua một khoảng thời gian leo dốc đau khổ, liền nhanh chóng bước vào trạng thái ổn định, không còn nạp thông tin mới nữa, sẽ bị ngưng trệ trong một khoảng thời gian rất dài.
8. Lời khuyên thứ tám: Nhận thức chính mình.
Toàn bộ nội dung, bạn cho rằng phần thứ nhất quan trọng hay phần thứ hai quan trọng?
Con người không phải máy móc. Máy móc hỏng sẽ không tự sửa, nhưng con người một khi nhận thức sâu sắc vấn đề tồn tại trên người mình, sự thay đổi là việc rất tự nhiên. Đây là bản năng của sinh mệnh trí tuệ. Nhận thức càng sâu sắc, thay đổi càng tự nhiên. Vì vậy nội dung phần thứ nhất quan trọng hơn, mới chiếm tỷ lệ lớn như vậy.
9. Lời khuyên thứ chín: Dùng hy vọng làm động lực, đừng dùng nỗi sợ làm động lực.
Hy vọng mang lại động lực cho con người, nỗi sợ cũng mang lại động lực cho con người. Sợ phải sống những ngày khổ cực, nên càng nỗ lực phấn đấu. Nó sẽ cho bạn động lực. Động lực này nguồn gốc từ nỗi sợ đối với cuộc sống tàn khốc: Bạn không muốn sống cuộc sống tàn khốc, nên bạn càng nỗ lực.
Ngược lại với nó là một trạng thái khác: Bạn đã thấy cuộc sống tốt đẹp hơn, thấy những người ưu tú hơn, bạn muốn trở thành người như vậy, nên bạn càng nỗ lực. Đó là niềm hy vọng vào cuộc sống tốt đẹp hơn.
Nỗi sợ sẽ khiến con người luôn ở trong trạng thái lo âu, mà hy vọng có động lực tích cực hơn, dài hạn hơn so với nỗi sợ, có giới hạn trên cao hơn.
Bạn có mục tiêu rõ ràng của riêng mình, muốn trở thành người như thế nào, sự theo đuổi cuộc sống mục tiêu, khát vọng thay đổi thế giới, thay đổi chính mình.
Ngắn hạn có lẽ dùng nỗi sợ làm động lực tốt hơn, nhưng dài hạn nhất định là động lực từ hy vọng tốt hơn. Hy vọng vào cuộc sống hướng tới có ý nghĩa hơn so với nỗi sợ về cuộc sống tàn khốc.
Thay đổi không tránh khỏi việc khiến mình nảy sinh lo âu, bất kỳ ai cũng đều như vậy. Lo âu thích hợp không phải là chuyện xấu, ít nhất chứng tỏ bạn tích cực cầu tiến, và đang nỗ lực tìm lối thoát. Không được quá nôn nóng, vượt qua giai tầng không phải là việc một bước mà tới được. Bạn chỉ cần không ngừng tốt hơn so với quá khứ là được.
Một câu nói của Haruki Murakami: Khi bạn đi xuyên qua trận bão tố, bạn không còn là người lúc ban đầu nữa.
Tôi trước đây làm tư vấn, đã thấy trạng thái chân thực nhất, tồi tệ nhất của rất nhiều người, nhưng tôi luôn tin tưởng trên người mỗi một cá nhân đều có tiềm năng.
Bắc Hải tuy xa, gió lớn có thể đưa tới; phương Đông đã mất, ráng chiều chưa muộn (ý nói cơ hội vẫn còn).
Credit: Fb Phạm Tuấn Anh
