4. Trói buộc tri thức tháo bỏ như thế nào?

Trói buộc tri thức, bản chất là trói buộc của mô hình tư duy. Sự hình thành mô hình tư duy không phải ngày một ngày hai, mà là một quá trình rèn luyện có ý thức lâu dài.

Những video ngắn, tin tức bạn xem đều là những kiến thức rời rạc. Kiến thức rời rạc là thông tin, không có cách nào hình thành hệ thống kiến thức. Học tập kiến thức tuyệt đối đừng xem những thứ rời rạc.

Việc tháo bỏ trói buộc tri thức cần làm ở ba phương diện:

Thứ nhất: Là kiến thức kỹ năng chuyên môn trong công việc. Nâng cao hiệu suất công việc có thể kiếm nhiều tiền hơn, đây là nền tảng để bạn đứng vững.

Thứ hai: Là làm phong phú kiến thức thường thức và thông tin của chính mình. Kinh tế, xã hội, lịch sử, văn hóa, nhân tính, v.v. Có thể xem nhiều phim tài liệu hoặc sách báo. Tôi đã mở hội viên ở hầu hết các trang web video chỉ để xem phim tài liệu.

Thứ ba: Thiết lập hệ thống tư duy độc lập của mình.

Nhấn mạnh giới thiệu hai hệ thống tư duy: Tư duy truy nguyên Nguyên lý tảng băng (First Principles) và Tư duy cấu trúc.

Nguyên lý tảng băng (First Principles).

Là một quan điểm triết học do nhà triết học Hy Lạp cổ đại Aristotle đề xuất: "Trong mỗi hệ thống tồn tại một mệnh đề cơ bản nhất, nó không thể bị vi phạm hoặc xóa bỏ."

Tư duy nguyên lý tảng băng là bóc tách từng lớp biểu hiện bề ngoài của sự vật để thấy bản chất bên trong, rồi từ bản chất lại đi lên từng lớp một. Đó là quá trình truy ngược nguồn gốc.

Liên tục đặt câu hỏi truy vấn đối với một vấn đề cho đến tận gốc rễ.

Ví dụ, phần trước khi giảng về trói buộc gia đình chính là dùng tư duy truy nguyên Nguyên lý tảng băng.

Trói buộc gia đình là cha mẹ không có năng lượng chỉ dẫn cuộc đời nhưng lại cố tình kiểm soát can thiệp; đi lên một tầng là thời đại thay đổi quá nhanh, kinh nghiệm của cha mẹ tiền bối không còn áp dụng được; đi lên một tầng nữa là cha mẹ không coi con cái là người bình đẳng độc lập như mình; đi lên một tầng nữa là cha mẹ coi con cái là một phần của chính mình; đi lên nữa là cha mẹ không có quan niệm rằng tình yêu của cha mẹ và con cái trong gia đình hướng tới sự chia tách.

Bản chất của mỗi lớp hiện tượng là gì, đi lên từng lớp một, cho đến bản chất gốc rễ cuối cùng của vấn đề. Nó giúp bạn hiểu và giải quyết vấn đề tốt hơn, cũng giúp bạn phán đoán đúng sai.

Tư duy cấu trúc.

Tư duy cấu trúc là khi chúng ta đối mặt với vấn đề, thông qua một cấu trúc nào đó, phân tách nó thành từng phần mà bạn có thể giải quyết được. Đây là quá trình suy nghĩ từ vô tự (không thứ tự) đến hữu tự (có thứ tự).

Tư duy bình thường của chúng ta là rời rạc. Tư duy cấu trúc giống như một kim tự tháp hơn.

Trong quá trình xử lý vấn đề của tư duy cấu trúc, luồng suy nghĩ của nó là: Chia vấn đề tối thượng cần giải quyết ở đỉnh cao nhất thành nhiều phương diện khác nhau để giải quyết vấn đề, sau đó lại tiến hành phân tách lần thứ hai các phương diện này, hình thành nhiều nguyên nhân cấu thành các phương diện đó.

Lợi ích của tư duy cấu trúc là giúp mình nhìn nhận sự vật một cách toàn diện hơn, không chỉ nhìn chăm chằm vào một điểm trong số đó.

Mọi sự vật tồn tại đều do một cặp mâu thuẫn vừa đối lập vừa thống nhất cấu thành, giữa chúng có thể chuyển hóa lẫn nhau.

Thứ mà người ở tầng lớp đáy thiếu nhất thực ra chính là tư duy cấu trúc. Đa số các quan niệm, ví dụ như "cần cù bù thông minh", "thiên đạo thù cần", "lựa chọn quan trọng hơn nỗ lực", v.v. đều là một loại tư duy tuyệt đối hóa. Thực ra chúng đều chỉ là một phương diện trong sự vật. Bạn chỉ nhìn chằm chằm vào một chỗ chắc chắn sẽ bỏ qua những thông tin then chốt khác.

Tư duy cấu trúc giống như kim tự tháp, tôi thấy nó giống như một hạt giống hơn. Một hạt giống bén rễ nảy mầm, mọc ra thân chính, cành lá, cuối cùng trở thành một cái cây lớn.

Credit: Fb Phạm Tuấn Anh